Zespół jelita drażliwego (IBS): przyczyny, objawy.

Zespół jelita drażliwego (ang. irritable bowel syndrome – IBS) to zaburzenie czynnościowe jelita cienkiego i grubego, objawiające się dyskomfortem i bólem brzucha oraz zaburzeniami rytmu wypróżnień. IBS należy do najczęściej występujące zaburzeń przewodu pokarmowego. Szacuje się, że może dotyczyć nawet ok. 7-15% populacji. Jakie są przyczyny zespołu jelita drażliwego?

Przyczyny choroby są złożone, jednak za główny czynnik uznaje się zaburzenie osi mózg-jelito.

Zespół jelita drażliwego jest przewlekłą i złożoną chorobą, której przyczyny nie są do końca poznane. Wyróżnia się kilka czynników, które mogą wywoływać objawy IBS, a są to:

Stres – osoby wrażliwe, które trudniej niż inni przeżywają sytuacje stresujące, są bardziej podatne na zachorowanie. Z tego względu na IBS często chorują osoby, u których występują różne zaburzenia psychiczne np. depresja, zaburzenia osobowości.

Niektóre pokarmy – uważa się, że jedzenie samo w sobie nie wywołuje objawów zespołu jelita drażliwego, ale niektóre pokarmy zawierające alergeny lub powodujące nietolerancje pokarmowego mogą nasilać występujące już symptomy.

Dysbioza jelitowa – zaburzenia we florze bakteryjnej jelit (wskutek antybiotykoterapii, chorób, niewłaściwej diety itp.) mogą być przyczyną IBS.

Przebyta infekcja jelit – tzw. poinfekcyjny zespół jelita drażliwego. Często obserwuje się u osób, które w przeszłości doświadczyły ciężkiej biegunki spowodowanej infekcją bakteryjną lub wirusową.

Zaburzona perystaltyka lub biochemia jelit – w jelitach wydzielane są hormony i inne związki. Część z nich bierze udział w trawieniu i wchłanianiu substancji odżywczych. Nieprawidłowości w ich wydzielaniu zaburzają pracę jelit i mogą przyczyniać się do IBS.

Ponadto wyróżnia się kilka czynników ryzyka, które zwiększają szansę zachorowania na IBS:

Płeć – zespół jelita drażliwego dwukrotnie częściej występuje u kobiet.

Wiek – pierwsze objawy IBS najczęściej pojawiają się u osób młodych. 50% chorych pierwsze symptomy zgłasza przed ukończeniem 35. r.ż.

Zachorowania w rodzinie – osoby, u których w rodzinie występował zespół jelita drażliwego, są bardziej narażone na zachorowanie.

Zaburzenia depresyjno-lękowe – pacjenci, którzy chorują na depresję, nerwicę, doświadczają wahań nastrojów, cierpią na zaburzenia odżywiania lub inne o podłożu psychicznym częściej chorują na IBS.

U wielu osób z zespołem jelita drażliwego przyczyną choroby jest nie jeden, a kilka czynników. W przypadku IBS jak na dłoni widać zależność pomiędzy mózgiem a jelitami. Mózg wpływa na pracę żołądka i jelit – i na odwrót: mikroflora jelitowa ma wpływ na pracę mózgu. Zostało to udowodnione naukowo. Dlatego zaburzenia w jednym obszarze mogą powodować zaburzenia w innych. Na przykład antybiotykoterapia zaburza równowagę mikroflory jelitowej, co spowoduje gorszą tolerancję niektórych pokarmów. Z kolei zachwiany mikrobiom w jelitach może wpłynąć na mózg, przyczyniając się do zaburzeń psychicznych. Powstaje efekt domina i każdy element może stać się czynnikiem wyzwalającym objawy IBS.

Wyróżnia się 4 postacie zespołu jelita drażliwego:

  • z dominującym zaparciem,
  • z dominującą biegunką,
  • mieszana,
  • niezróżnicowana (niesklasyfikowana).

Zespół jelita drażliwego – leczenie

Czy istnieje skuteczny lek na zespół jelita drażliwego? Niestety nie. IBS jest bardzo złożoną chorobą. Na to, czy wystąpią objawy, a także jak bardzo będą nasilone, ma wpływ naprawdę wiele czynników. W leczeniu choroby najważniejsze są: umiejętność radzenia sobie ze stresem oraz dieta. Na obu polach można wspierać się lekami, ale one jedynie złagodzą objawy IBS, ale nie wyeliminują przyczyny.

W leczeniu zespołu jelita drażliwego pomocne mogą okazać się:

Leki przeciwdepresyjne – często łagodzą objawy IBS. Stosuje się trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD) lub selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI).

Leki rozkurczowe – działają na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i „uspokajają” jelita. Lekami rozkurczowymi są np. hioscyna i drotaweryna oraz olejek z mięty pieprzowej.

Leki na biegunkę – jeśli dominującym objawem są luźne stolce. Przykładowe leki: loperamid, eluksadolina lub rifaksymina.

Leki na zaparcia – jeśli dominującym objawem jest zatwardzenie. Przykładowe leki: makrogole, tegaserod, prukalopryd, inaklotyd, plekanatyd i lubiproston.

Probiotyki – czasami przy IBS stwierdza się zaburzenia flory bakteryjnej jelit. W takim przypadku probiotyki mogą pomóc przywrócić równowagę jelitową i uspokoić jelito drażliwe.

Wsparcie psychologiczne

Umiejętność radzenia sobie ze stresem jest kluczowa w leczeniu zespołu jelita drażliwego. Pamiętaj, że zawsze możesz skorzystać z profesjonalnej pomocy. W pierwszej kolejności udaj się do psychologa, który określi, jakiego rodzaju pomocy potrzebujesz. Być może poczujesz się lepiej już po kilku wizytach – sama rozmowa, poznanie skutecznych technik radzenia sobie ze stresem, mogą okazać się bardzo pomocne. A być może specjalista stwierdzi, że konieczne jest leczenie farmakologiczne – wtedy skieruje Cię do psychiatry. Jeśli Twój problem będzie bardziej złożony, konieczna może się okazać terapia w gabinecie psychoterapeuty.

Zespół naszych psychologów i lekarzy w Centrum Pacjenta Online  pomoże Ci i skutecznie wesprze w opanowaniu objawów tej choroby.

Postępowanie dietetyczne w IBS

Nie istnieją jednolite zalecenia dla wszystkich chorych na IBS. Leczenie dietetyczne powinno być nastawione na łagodzenie objawów pochodzących z przewodu pokarmowego.  Bardzo ważne jest indywidualne podejście do pacjenta. Pierwszym krokiem w dietoterapii powinna być ocena dotychczasowego sposobu żywienia. Istotne jest, aby ustalić:

  • regularność oraz częstość spożywanych posiłków,
  • rodzaj najczęściej spożywanych produktów, potraw i napojów,
  • preferowany sposób przygotowania potraw,
  • ilość wypijanej kawy i napojów alkoholowych,
  • czy wprowadzono jakieś modyfikacje żywieniowe (wcześniejsze diety, wykluczenie określonych produktów czy potraw).

W tym celu najlepiej przez kilka dni prowadzić dziennik żywieniowy, gdzie oprócz ilości spożywanego pożywienia notuje się również doświadczane dolegliwości. Przeanalizowanie dziennika żywieniowego pacjenta może być pomocne w identyfikacji pokarmów nasilających objawy choroby, co pozwolić wyeliminować je z codziennej diety.

Lista produktów , których nie należy spożywać mając IBS?

Trudno jest stworzyć listę produktów zalecanych i przeciwwskazanych dla ogółu pacjentów z IBS.  Istnieją jednak pokarmy, które często są źle tolerowane przez osoby z IBS (być może warto rozważyć ich wykluczenie):

  • produkty mleczne,
  • kawa,
  • produkty z pszenicy,
  • jaja,
  • kukurydza,
  • pomidory,
  • cebula,
  • drożdże,
  • cytrusy,
  • kapusta,
  • nasiona roślin strączkowych,
  • ostre przyprawy,
  • produkty smażone
  • produkty typu fast food.

Refluks
Otyłość
Cukrzyca

Wśród naszych dietetyków w Centrum Pacjenta Online  otrzymasz porady , jak postępować i czego unikać mając IBS.
Na podstawie szczegółowego wywiadu oraz analizy laboratoryjnej badań ustalą dla Ciebie indywidualną dietę.

Facebook
Twitter
LinkedIn
WhatsApp

Treści zawarte w „bloku informacyjnym o zdrowiu” na platformie Centrum Pacjenta Online maja charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić kontaktu z lekarzem lub innym specjalistą . wydawca nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie porad i informacji zawartych w serwisie bez konsultacji ze specjalistą.

Potrzebujesz pomocy lekarskiej?

Nasz lekarz zadzwoni do ciebie kiedy Ty chcesz!

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie plików cookies.